fragmenten van
SEGOVIANA, the music of Andrés Segovia
Frans Brekelmans, gitaar

SEGOVIANA, the music of Andrés Segovia

1 Granada
Isaac Albéniz (1860-1909)

2 Dolor (Prélude Basque)
Padre Donostia (1886-1956)

3 Sérénade
Gustave Samazeuilh (1877-1967)

4 Segovia
Albert Roussel (1869-1937)

5 Mazurka
Manuel M. Ponce (1882-1948)

6 'Folia de España' Thema, 9 variaties en fuga
Manuel M. Ponce

7 Andantino uit de Sonatine in A
Federico Moreno Torroba (1892-1982)

8 Nocturne
Federico Moreno Torroba

9 Estudio sin luz
Andrés Segovia (1893-1987)

10 Sonata Opus 77, 'Omaggio a Boccherini'
(allegro con spirito - andantino, quasi canzone - tempo di minuetto - vivo ed energico)
Mario Castelnuovo-Tedesco (1895-1968)

De legendarische Spaanse gitarist Andrés Segovia (1893-1987) was de 'ambassadeur' van de gitaar als solo-concertinstrument. In zijn autobiografie schrijft hij: "Het zou geen recht doen aan de schoonheid van dit instrument als het alleen werd gebruikt voor het begeleiden van volksliedjes en dans. Het bereik van de gitaar moet worden vergroot, er moet belangrijker muziek op worden gespeeld."
Dat bleek in Spanje een moeilijke opgave te zijn. In een recensie uit 1914 staat: "Segovia, die romantische musicus, reist van stad naar stad met in zijn bagage, verstopt in de magische snaren van zijn gitaar, de pure uiting van kunst en poëzie die ons ongevoelige publiek niet op waarde weet te schatten."
Maar na zijn eerste concert in Parijs, op 7 april 1924, toen hij internationaal begon door te breken, vroeg hij aan componisten uit de hele wereld om originele en vernieuwende muziek voor gitaar te schrijven: "In verhouding tot andere instrumenten is de gitaar wat het Lied is vergeleken bij opera, of een kwartet vergeleken bij een orkest." En velen voldeden aan zijn verzoek. Deze CD probeert een beeld te geven van de periode van grofweg 1920-1940, toen de jonge en ambitieuze Segovia veel van zijn doelen bereikte en wereldwijd de harten van het publiek voor zich won.
Hoewel de naam Segovia nog steeds bekend is, en nooit vergeten zal worden, wordt zijn romantische klank steeds zeldzamer. Virtuositeit was niet waar hij naar streefde op zijn instrument; het ging hem vooral om een poëtische, intieme klank die het hart raakt.

En om die klank, die een Franse gitarist na een concert van Frans Brekelmans omschreef als "le son perdu", gaat het ook op deze CD in een eerbetoon aan de nieuwe, maar romantische of 'neo-klassieke' muziek die Segovia voor de gitaar hielp creëren. Brekelmans (Breda, 1957) voltooide zijn studie aan het Rotterdams Conservatorium in 1982, en had van 1985-1990 privéles bij luitist Toyohiko Satoh. In de loop der jaren is hij bekend geworden om zijn poëtische, expressieve klank, met een vibrato dat velen aan de viool doet denken. [Zie ook Interview op deze site]

Toelichting bij de stukken op de CD Segoviana:

Granada (1886) werd door Albéniz oorspronkelijk voor piano geschreven, als onderdeel van de Suite Espagnole. Segovia arrangeerde het stuk voor gitaar. Een Franse ciriticus schreef in 1924: "Door het spelen van de pianostukken van Albéniz op gitaar lijkt de transcriptie eerder op rehabilitatie." Segovia gaf in 1909 in de Zuid-Spaanse stad Granada zijn eerste openbare concert.

Dolor is een van de Préludes Basques (1912-1916) die Padre José Antonio de Donostia oorspronkelijk voor piano schreef. Donostia wilde met zijn muziek meer dan een traditionele folksong schrijven: "Ik wil de ziel van bepaalde landschappen, bepaalde personen en bepaalde dorpjes uit mijn land overbrengen." Donostia schreef in 1925 al zijn eerste gitaarstuk voor Segovia, Errimina, maar het bleek niet geschikt voor het instrument en hij bewerkte het later voor piano.

Over de Sérénade (1925) van Samazeuilh schreef La Revue Musicale in 1926: "Het stuk roept een imaginair Spanje op, zowel door de begeleidende versieringen als door de sterk gearticuleerde melodie. De subtiele en bespiegelende toon doet denken aan Debussy, en Samazeuilh laat de snaren zeer sprekend tot hun recht komen." Gustave Samazeuilh was een componist van Catalaanse afkomst, leerling van Chausson en vriend van Ravel.

Segovia (1925) ontstond na het debuut van Segovia op het conservatorium in Parijs op 7 april 1924. Roussel woonde het concert bij en componeerde vervolgens dit stuk voor hem.

De Mexicaanse componist Manuel Ponce ontmoette Segovia in 1923 bij een concert in Mexico, en was diep onder de indruk van de intieme, gevoelige en romantische klank van 'deze grote Spaanse kunstenaar'. Ze raakten bevriend, en Ponce heeft tot zijn dood in 1948 veel voor Segovia gecomponeerd. De Chopin-achtige Mazurka (1932) is onderdeel van de Cuatro Piezas para Guitarra.

Segovia vond het thema van Folia de España in 1930 in Berlijn, en vroeg aan Manuel Ponce om er een groot stuk met variaties op te componeren. Hij was blij met het resultaat, en vond de variaties even mooi als de Chaconne van J.S. Bach, al had hij zijn favorieten bij de 20 variaties die Ponce maakte. Frans Brekelmans maakte zijn eigen keuze en speelt 9 variaties: na het thema de oorspronkelijke nr. 2 (allegretto mosso), nr. 3 (lento), nr. 8 (moderato), nr. 4 (un po agitato), nr. 5 (andantino), nr. 6 (allegretto espressivo), nr. 9 (andantino affettuoso), nr. 7 (andante), no. 19 (vivo e marcato).

De eerste componist die in de jaren '20 gehoor gaf aan het verzoek van Segovia om nieuwe musiek voor gitaar te componeren, was Torroba. Hij moet bij het schrijven van de 3-delige Sonatine (1923) zijn geïnspireerd door een uitspraak die Segovia in zijn autobiografie noteerde: "De gitaar is als een orkest, gezien door een omgekeerde verrekijker: klein, en met een lyrische intimiteit. Zo wordt het orkest verfijnd en gecomprimeerd." Het Andantino uit de Sonatine is een mooi voorbeeld van deze lyrische intimiteit.

Torroba's Nocturne (1926) is een echt nachtelijk stuk, met een Andalusische sfeer.

Estudio sin luz (Etude zonder licht) werd door Segovia zelf geschreven in 1954, toen hij een oogoperatie moest ondergaan om te voorkomen dat hij blind werd.

Sonata opus 77 (1934): Castelnuovo-Tedesco was Italiaan, en in deze zowel elegante als ironische sonate kun je horen dat de Tweede Wereldoorlog in aantocht is, vooral in het vierde deel. In 1939 emigreerde Tedesco naar Beverly Hills in de VS. Het derde deel doet denken aan een menuet van de Italiaanse componist Luigi Boccherini (1743-1805).

Opgenomen in de Chapel Studio in Tilburg op 13 & 14 mei 2003,
Producer/digital editing: Maarten Hartveldt, Balance engineer: Manuel Kooymans
Gitaar gebouwd in Granda, Spanje door Antonio Marín Montero, no. 626
Foto's Frans Brekelmans: Theo Uytenhaak. Layout: John van Alfen
Copyright © Frans Brekelmans, all rights reserved, www.fransbrekelmans.nl
Deze CD werd mede mogelijk gemaakt door het Voorzieningsfonds voor Kunstenaars, Amsterdam

Hoe te bestellen

Stuur een e-mail met uw bestelling naar info@fransbrekelmans.nl.
Inclusief verzendkosten kost 1 CD €20, 2 CD's kosten €37,50.
U krijgt een gironummer gemaild, en na ontvangst van het geld wordt de CD meteen toegestuurd.
Bij afhalen/bezorgen/persoonlijke overhandiging is de prijs per CD €17.50.

Reacties op de CD

Your CD is nice and significant, both for the program and for your playing, clear and expressive indeed.
- Angelo Gilardino, Artistic Director of The Andrés Segovia Foundation of Spain

Bijzonder fraai: technisch goed spel, prachtige toonvorming, mooie warme gitaarklank, prima directe opname. De romantische - doch nimmer pathetische - muzikale benadering is zeer toepasselijk voor het geboden repertoire. Voor de klassieke gitarist een aanrader. Mijn complimenten.
- Hanns-Diether Sommer, oud-Tonmeister Polygram

Met heel veel plezier je CD (vaak) gedraaid, ook onderweg, lange autoritten zijn een prachtgelegenheid om rustig te luisteren. Kan alleen maar zeggen, heel mooie CD, mooi gespeeld, mooie klank, mooie repertoire-selectie. Complimenten!

- Dick Le Mair, percussionist/componist & producent BMI